BİLİMSEL ARAŞTIRMA · SEKTÖREL GÜNDEM

Mavi Işık Korumalı Gözlüklerde Dikkat Çeken Araştırma Ölçümler Önemli Farkı Ortaya Koydu

Hasan Durmuş’un laboratuvar çalışması, incelenen merceklerle hazır gözlükler arasında 400–420 nm dalga boyu aralığında belirgin geçirgenlik farklılıkları bulunduğunu ortaya koydu. İzmir Optisyen-Gözlükçüler Odası Başkanı Serkan Çetin de bilimsel ölçüm, şeffaflık ve etkin denetimin önemine dikkat çekiyor.

Optisyeninsesi Haber Merkezi — Üzerinde “mavi ışık korumalı” ifadesi bulunan her gözlüğün aynı filtreleme performansını gösterdiği söylenebilir mi? İzmir Optisyen-Gözlükçüler Odası Bilim ve Eğitim Komisyonu üyesi Dr. Öğr. Üyesi Hasan Durmuş tarafından gerçekleştirilen laboratuvar çalışması, incelenen ürünler arasında dikkat çekici teknik farklılıklar bulunduğunu gösteriyor.

“Optisyenlik Mağazalarında ve Mağaza Dışı Satış Kanallarında Sunulan Mavi Işık Filtreli Merceklerin 400–420 nm Bandındaki Spektral Geçirgenlik Düzeylerinin Karşılaştırmalı Analizi” başlıklı çalışmada, optisyenlik müesseselerinden temin edilen 15 mavi ışık filtreli mercek ile mağaza dışı satış kanalından alınan aynı ticari markaya ait iki hazır gözlük karşılaştırıldı.

Araştırmanın öne çıkan sonucu

400–420 nm dalga boyu aralığındaki ortalama ışık geçirgenliği, incelenen optisyenlik müessesesi merceklerinde yüzde 9,1 medyan düzeyindeyken iki hazır gözlük örneğinde yüzde 63,8 ve yüzde 69,2 olarak ölçüldü.

Ölçümler ne gösteriyor?

Optisyenlik müesseselerinden alınan 15 mercekte 400–420 nm aralığındaki ortalama geçirgenlik medyanı yüzde 9,1 olarak hesaplandı. Bu gruptaki değerler yüzde 5,0 ile yüzde 20,9 arasında değişti. İki hazır gözlükte ise ortalama geçirgenlik A1 kodlu şeffaf çerçeveli örnekte yüzde 63,8, A2 kodlu kahverengi çerçeveli örnekte yüzde 69,2 oldu.

Ölçüm	Optisyenlik müesseselerinden alınan 15 mercek	Hazır gözlük A1	Hazır gözlük A2
400–420 nm ortalama geçirgenlik	Medyan %9,1 Aralık: %5,0–20,9	%63,8	%69,2
400–420 nm aralığında engelleme	Medyan %90,9 Aralık: %79,1–95,0	%36,2	%30,8
Görünür ışık geçirgenliği (τv)	Medyan %94,5	%85,5	%86,0
Ağırlıklandırılmış mavi ışık azaltımı	Medyan %19,2	%29,1	%25,7

Not: İlk iki satır 400–420 nm bandındaki ölçümlere ilişkindir. Görünür ışık geçirgenliği ve ağırlıklandırılmış mavi ışık azaltımı farklı ölçütlerdir. Optisyenlik müesseselerinden alınan 15 mercek için medyan değerler verilmiştir.

Serkan Çetin: Bilimsel ölçüm ve denetim önemli

İzmir Optisyen-Gözlükçüler Odası Başkanı Serkan Çetin’in gönderdiği açıklamada, tüketicilerin yalnızca ürün ambalajındaki ifadelere dayanarak gözlüklerin aynı koruma performansına sahip olduğunu varsaymaması gerektiği vurgulanıyor.

“Mavi ışık koruması iddiaları bilimsel ölçümlerle doğrulanmalıdır.”

Odanın açıklamasında, mavi ışık filtreleme performansının yalnızca tek bir yüzde değeriyle ifade edilmesinin yeterli olmadığı; ürünün hangi dalga boylarında ne ölçüde ışık geçirdiğinin bilimsel ölçümlerle ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Açıklamada, halk sağlığını ilgilendiren optik ürünlerin teknik özellikleri ve güvenilirliği bilimsel olarak ortaya konulmadan kontrolsüz biçimde piyasaya sunulmaması gerektiğine dikkat çekiliyor. Tüketicilere sunulan koruma iddialarının ölçülebilir, doğrulanabilir ve şeffaf teknik verilerle desteklenmesi gerektiği ifade ediliyor.

İzmir Optisyen-Gözlükçüler Odası, mavi ışık koruması iddiası taşıyan optik ürünlerin teknik ve laboratuvar denetimlerinin etkin biçimde yürütülmesini, halk sağlığını koruyacak düzenlemelerin uygulanmasını ve kontrolsüz satışın önlenmesini önemsediğini belirtiyor.

Açıklamada ayrıca Dr. Öğr. Üyesi Hasan Durmuş’a bilimsel çalışması için teşekkür edilirken, toplumun doğru bilgilendirilmesi ve göz sağlığının korunması amacıyla mesleki bilgi ve bilimsel veriler ışığında çalışmaların sürdürüleceği vurgulanıyor.

Araştırmanın sınırları da dikkate alınmalı

Çalışmanın sonuçları değerlendirilirken araştırmanın kapsamı göz önünde bulundurulmalı. Karşılaştırmada mağaza dışı satış kanalından yalnızca iki hazır gözlük örneğinin incelenmiş olması, sonuçların piyasadaki bütün hazır gözlüklere genellenmesine izin vermiyor.

Ayrıca spektral geçirgenlik ölçümleri, ürünlerin belirli dalga boylarındaki optik özellikleri hakkında bilgi verir; tek başına klinik sağlık sonuçlarını veya göz hastalıklarından korunma düzeyini kanıtlamaz. Bu nedenle mavi ışık korumasına ilişkin iddiaların değerlendirilmesinde ölçüm yöntemleri, teknik veriler ve bilimsel kanıtlar birlikte ele alınmalı.