İşporta Gözlükler ve İnternetteki Kontrolsüz Satışlar Göz Sağlığını Tehdit Ediyor!
Ucuz diye alınan bir gözlük, gözleri güneşin zararlı ışınlarından korumak yerine daha büyük bir riskin kapısını aralayabilir. Peki tüketici satın aldığı gözlüğün gerçekten koruyucu olup olmadığını nasıl anlayacak?
Sokak tezgâhlarında, pazar yerlerinde, geçici satış noktalarında ve internet alışveriş platformlarında tüketiciye sunulan düşük fiyatlı gözlükler, göz sağlığı açısından yeniden tartışma konusu oluyor. Özellikle teknik özellikleri doğrulanamayan, üreticisi ve ithalatçısı belli olmayan, UV koruması konusunda güvenilir bilgi sunmayan güneş gözlükleri önemli bir tüketici sağlığı riski oluşturuyor.
Gözlük, dış görünüşü tamamlayan bir aksesuar olmanın ötesinde, gözleri çevresel etkenlerden korumaya yardımcı olan bir üründür. Ancak piyasada birbirine benzeyen iki gözlük arasında, camın optik kalitesi ve ultraviyole ışınlarına karşı koruma kapasitesi bakımından büyük farklılıklar bulunabiliyor.
Koyu Cam, Güvenli Gözlük Anlamına Gelmiyor
Güneş gözlüğü seçiminde en sık yapılan hatalardan biri, camın koyuluğunu koruma düzeyiyle eş tutmak. Oysa koyu renkli bir camın UV filtresi bulunmuyorsa gözleri zararlı ultraviyole ışınlarından koruduğu söylenemez. Karanlık ortam etkisiyle göz bebeğinin genişlemesi ve yeterli UV filtresi bulunmaması, göze ulaşan zararlı ışınların artmasına neden olabilir.
Amerikan Oftalmoloji Akademisi de güneş gözlüğü seçiminde camın koyuluğuna değil, UVA ve UVB ışınlarına karşı sağladığı korumaya dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor. Akademiye göre polarize camlar yansıma ve parlamayı azaltabilir; ancak polarizasyon tek başına ultraviyole koruması sağlamaz.
UV400 ve CE İbaresi Tek Başına Yeterli mi?
Gözlüklerin üzerinde UV400, CE veya TSE ibarelerinin bulunması tüketicide güven duygusu oluşturabiliyor. Ancak bir ürünün üzerinde bu ifadelerin yer alması, gerçek performansının mutlaka doğrulandığı anlamına gelmiyor. İşaretlerin ve belgelerin güvenilirliği, ürünün teknik uygunluğu ve gerekli testlerden geçirilip geçirilmediği önem taşıyor.
Türk Optisyen-Gözlükçüler Birliği Genel Başkanı Ayhan Demircan da 29 Mayıs 2026 tarihinde Anadolu Ajansı'na yaptığı açıklamada, UV400, CE veya TSE ibarelerinin tek başına yeterli olmadığını belirterek ürünlerin teknik özelliklerinin test edilmesinin önemine dikkat çekti.
Bilimsel Araştırma Kontrolsüz Satışın Riskini Gösteriyor
2015 yılında yayımlanan ve İran'ın Tahran kentinde gerçekleştirilen bir bilimsel araştırmada, yetkili ve yetkisiz satıcılardan temin edilen toplam 348 güneş gözlüğü ultraviyole koruması bakımından incelendi.
Araştırmada yetkisiz satıcılardan alınan ürünlerin UV koruması bakımından ciddi eksiklikler taşıdığı görüldü. Bu sonuçlar Türkiye piyasasına doğrudan genellenemese de denetimsiz satış kanallarından temin edilen ürünlerde teknik güvenilirliğin ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor.
Sorun Yalnızca Güneş Gözlükleriyle Sınırlı Değil
İnternet sitelerinde ve işporta satış noktalarında tüketiciye sunulan hazır okuma gözlükleri de ayrı bir değerlendirme gerektiriyor. Farklı kişilerin görme ihtiyaçları dikkate alınmadan, yalnızca sabit numaralarla satışa sunulan bu ürünler; iki göz arasındaki numara farkı, astigmatizma ve gözler arası mesafe gibi kişisel özellikleri karşılamayabilir.
Yanlış numara veya uygun olmayan optik merkez, kullanıcıda bulanık görme, göz yorgunluğu ve baş ağrısı gibi şikâyetlere neden olabilir. Bu tür ürünlerin kişiye özel hazırlanmış numaralı gözlüklerin yerine kullanılması doğru değildir.
İnternetten Satışta Denetim ve İzlenebilirlik Sorunu
E-ticaret platformları tüketicilere geniş ürün seçenekleri sunarken, satıcının kimliği, ürünün üretim yeri, ithalatçısı ve teknik uygunluğu konusunda yeterli bilgiye ulaşılamayan ilanlar da bulunabiliyor. Ürün fotoğrafları ve satış açıklamaları, gözlüğün gerçek UV koruma performansını kanıtlamıyor.
Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında ürünlerin etiketleri, işaretleri ve belgeleri incelenebiliyor; gerekli görüldüğünde laboratuvar testleri uygulanabiliyor. Güvensiz olduğu tespit edilen ürünler için piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma gibi önlemler alınabiliyor.
Bu nedenle denetimlerin yalnızca geleneksel satış noktalarıyla sınırlı kalmaması, internet üzerinden satışa sunulan ürünlerin de etkin biçimde izlenmesi önem taşıyor.
Mevzuat Açısından Önemli Bir Ayrıntı
5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun'un 6. maddesi, optisyenlerin güneş gözlüğü satabileceğini düzenliyor. Bununla birlikte güneş gözlüklerinin kişisel koruyucu donanım ve ürün güvenliği mevzuatı bakımından da değerlendirilmesi gerekiyor. İnternet üzerinden satışın kendisini doğrudan yasak olarak nitelendirmek doğru değil. Asıl mesele, satış kanalı ne olursa olsun piyasaya sunulan ürünün teknik mevzuata uygun, güvenli ve izlenebilir olması.
Tüketiciler Gözlük Alırken Nelere Dikkat Etmeli?
- Ürünün UV400 veya yüzde 100 UVA/UVB koruması sunduğuna ilişkin güvenilir bilgi aranmalı.
- CE işareti ve ürünün teknik uygunluğuna ilişkin bilgiler kontrol edilmeli.
- Üretici, ithalatçı ve satıcı bilgileri açıkça belirtilmeli.
- Fatura ve garanti bilgileri bulunmayan, kaynağı belirsiz ürünlerden uzak durulmalı.
- Polarize ibaresinin UV koruması anlamına gelmediği unutulmamalı.
- Numaralı ve hazır okuma gözlükleri kişisel görme ihtiyaçları dikkate alınarak temin edilmeli.
- Güneş gözlüğünün UV koruma düzeyi gerektiğinde uygun ölçüm cihazlarıyla kontrol ettirilmeli.
Göz Sağlığı, Ucuz Ürün Rekabetine Kurban Edilmemeli
İşporta tezgâhlarında veya internet ortamında çok düşük fiyatlarla satışa sunulan gözlükler, tüketici açısından ekonomik bir tercih gibi görünebilir. Ancak ürünün gerçek koruma kapasitesi bilinmiyorsa, düşük fiyatın karşılığında göz sağlığı açısından önemli bir risk alınmış olabilir.
Burada mesele yalnızca optisyenlik müesseselerinin ticari rekabeti değildir. Göz sağlığını doğrudan ilgilendiren ürünlerin hangi kanaldan satılırsa satılsın güvenlik standartlarını karşılaması, tüketicinin doğru bilgilendirilmesi ve denetim mekanizmalarının etkin çalışması gerekir.
Yetkili kurumların, internet pazaryerlerinin ve ilgili sektör kuruluşlarının iş birliğiyle ürün güvenliğinin daha etkin biçimde izlenmesi, kayıt dışı ve teknik özellikleri doğrulanamayan ürünlerin tüketiciye ulaşmasının önlenmesi açısından önem taşıyor.
Gözlük bir aksesuar olabilir. Ancak göz sağlığı söz konusu olduğunda güvenlik asla ucuz bir ayrıntı değildir.
OPTİSYENİNSESİ | Sektörün Gören Gözü, Duyan Kulağı
**Kaynaklar:** Anadolu Ajansı (29.05.2026), American Academy of Ophthalmology, International Journal of Ophthalmology (2015), Ticaret Bakanlığı, 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun.
