Reçete Yetmez! Klinik Düşünen Optisyen Fark Yaratıyor
Dr. M. Celal Öcal’ın paylaşımı, optisyenlikte sorgulama kültürünü yeniden gündeme taşıdı
Göz hastalıkları uzmanı Dr. M. Celal Öcal’ın sosyal medyada paylaştığı örnek vaka, optisyenlik mesleğinde uzun süredir tartışılan önemli bir konuyu yeniden gündeme getirdi: Optisyen reçeteyi aynen mi uygulamalı, yoksa gerektiğinde sorgulamalı mı?
Optik sektörü uzun yıllar boyunca büyük ölçüde reçete odaklı bir sistemle ilerledi. Hekim tarafından yazılan değerler çoğu zaman nihai karar olarak kabul edildi ve optisyenler bu sürecin uygulayıcı tarafında konumlandı. Ancak sahada yaşanan örnekler, bu yaklaşımın her zaman yeterli olmadığını açıkça ortaya koyuyor. Çünkü gözlük yalnızca sayısal değerlerden ibaret değildir; hastanın görme alışkanlıkları, önceki deneyimleri ve günlük yaşam ihtiyaçlarıyla doğrudan ilişkilidir.
Paylaşılan vakada, uzun yıllar boyunca yaklaşık -4.00 miyop değerlerle gözlük kullanan bir hastaya yazılan yeni reçetede, bir göz için +4.00 hipermetrop değer yer alması dikkat çekti. Bu tür keskin ve radikal değişimler klinik açıdan oldukça nadir görülür. Uzmanlara göre bu durum; ölçüm hatası, yazım yanlışı ya da iletişim eksikliği gibi ihtimalleri akla getirir ve mutlaka yeniden değerlendirilmelidir.
Reçete doğru görünse bile, hastanın geçmiş kullanımına tamamen ters düşüyorsa optisyen ne yapmalı?
Sektörde genel olarak iki farklı yaklaşım öne çıkıyor. İlk yaklaşımda optisyen, doktorun yazdığı reçeteyi sorgulamadan uygular ve sorumluluğun tamamen hekimde olduğunu kabul eder. Bu modelde optisyen daha çok teknik bir uygulayıcı olarak konumlanır. İkinci yaklaşım ise daha analitik ve hasta odaklıdır. Bu yaklaşımı benimseyen optisyenler, hastanın önceki gözlüklerini inceler, kullanım alışkanlıklarını değerlendirir ve reçetede olağan dışı bir durum gördüğünde süreci sorgular.
Bu noktada “klinik optisyenlik” kavramı ön plana çıkıyor. Klinik optisyenlik; optisyenin yasal sınırlar içinde kalarak daha bilinçli, sorgulayan ve çözüm odaklı hareket etmesini ifade eder. Bu modelde optisyen yalnızca gözlük yapan kişi değil, doğru optik çözümü oluşturan bir uzman olarak konumlanır. Bu yaklaşım aynı zamanda hekim ile hasta arasında önemli bir köprü görevi görür.
Hasta yeni gözlüğe alışamadığında ilk başvurduğu kişi çoğu zaman optisyen oluyor ve çözüm beklentisi doğrudan sahada karşılık buluyor.
Bu durum, optisyenin sorumluluğunu daha da artırıyor. Çünkü hasta yaşadığı problemi birebir deneyimleyerek geri bildirim veriyor. Özellikle multifokal camlar, presbiyopi süreci ve uzak-yakın birlikte kullanılan gözlüklerde, geçmiş kullanım alışkanlıkları dikkate alınmadan yapılan uygulamalar ciddi adaptasyon sorunlarına yol açabiliyor.
Uzmanlara göre ani ve yüksek numara değişimlerinde optisyenlerin daha dikkatli olması gerekiyor. Bu tür değişimler hastada baş dönmesi, odaklanma problemi ve görsel konfor kaybı gibi sorunlara neden olabilir. Bu nedenle reçete ile hastanın geçmişi arasında ciddi bir uyumsuzluk varsa, optisyenin bunu fark etmesi ve gerekirse hekimle iletişime geçerek doğrulama sürecini başlatması büyük önem taşıyor.
Optisyenlikte kalite, yalnızca doğru camı üretmek değil; doğru kararı destekleyen bilinçli bir yaklaşım ortaya koymaktır.
Türkiye genelinde optisyenlerin büyük çoğunluğunun bu bilinçle hareket ettiği ve hastayı merkeze alan bir yaklaşım benimsediği biliniyor. Ancak nadir de olsa yaşanan bu tür örnekler, sistemin daha dikkatli işlemesi gerektiğini ortaya koyuyor. Bu noktada optisyen, sadece uygulayıcı değil; aynı zamanda önemli bir kontrol mekanizması olarak öne çıkıyor.
Optisyenlik mesleği, daha fazla analiz, daha fazla iletişim ve daha fazla sorumluluk gerektiren bir yapıya doğru evriliyor.
Sektör temsilcilerine göre klinik düşünce yapısının yaygınlaşmasıyla birlikte hem hasta memnuniyeti artacak hem de mesleğin itibarı güçlenecek. Çünkü günümüzde beklenti yalnızca ürün değil; doğru yönlendirme, doğru analiz ve güvenilir sonuçtur.
Reçete bir başlangıçtır. Ancak doğru gözlük, ancak dikkat, deneyim ve sorgulama ile ortaya çıkar.
